Een op de zes mkb-bedrijven met tien tot tweehonderdvijftig medewerkers zette vorig jaar AI-technologie in, blijkt uit cijfers van het CBS. Bij microbedrijven was administratie zelfs de op een na populairste toepassing, na marketing en verkoop. Dat is geen toeval. Investeerder Keen lanceerde deze zomer een apart fonds voor AI-software gericht op het mkb, en Exact bracht begin september zijn eigen Financial Agent uit. De boodschap is duidelijk: software die zelfstandig facturen leest, btw controleert en cijfers analyseert, is niet langer iets voor grote bedrijven met een eigen IT-afdeling.
Waarom investeerders nu massaal instappen
Keen Venture Partners, een Amsterdams durfkapitaalfonds, richt het nieuwe Keen SME Tech Fund specifiek op AI-startups die kleinere bedrijven helpen groeien. De gedachte erachter is simpel. Waar het mkb de afgelopen jaren vooral experimenteerde met chatbots en tekstgeneratie, verschuift de aandacht nu naar zogeheten agentic software: programma's die zelfstandig systemen koppelen, gegevens analyseren en acties uitvoeren, zonder dat daar een programmeur voor nodig is. In een arbeidsmarkt waarin kleine bedrijven al jaren moeite hebben om IT'ers te vinden, is dat precies waar veel ondernemers op zaten te wachten.
Exact laat zien hoe ver het al gaat
Exact introduceerde begin september de Financial Agent, een tool die volgens het bedrijf geen dashboard of chatbot is, maar een systeem dat financiële context begrijpt. De agent leest de balans en de winst- en verliesrekening, rekent meer dan veertig financiële kengetallen door zoals liquiditeit, solvabiliteit en winstgevendheid, en signaleert daarin risico's en kansen. Chief product officer Joep Hoeks noemt het een verschuiving van software die werk uitvoert naar software die meedenkt. Concurrenten als AFAS, Visma en Twinfield werken aan vergelijkbare functies, dus dit blijft niet bij één partij hangen.
Wat zo'n agent voor de dagelijkse administratie doet
De praktijk is minder futuristisch dan het klinkt, en juist daarom werkt het al zo goed. Tools als Jortt en Yuki lezen binnenkomende facturen, herkennen de leverancier, koppelen het bedrag aan de juiste kostenpost en signaleren wanneer een betaling nog openstaat. Bij banktransacties categoriseert AI inmiddels tachtig tot negentig procent automatisch: een afschrijving bij Simyo wordt zonder tussenkomst herkend als telefoonkosten. Alleen facturen waarover twijfel bestaat, gaan naar een wachtrij voor controle door een mens. Voor een gemiddeld mkb-bedrijf met vijftig tot honderd facturen per maand scheelt dat al snel een paar uur handmatig overtypen, elke maand opnieuw.
De tools die zzp'ers en klein mkb nu al gebruiken
Moneybird en Jortt richten zich vooral op zzp'ers en de kleinste bedrijven, met abonnementen vanaf vijftien euro per maand. Exact Online mikt op de stap daarboven, met koppelingen naar documentverwerking en een prijs rond de vijftig euro per maand. Wie zelf op zoek gaat naar een pakket, doet er goed aan eerst de meest gemaakte fouten bij het kiezen van bedrijfssoftware door te nemen, want een boekhoudpakket verruilen kost tijd die de meeste ondernemers liever niet twee keer investeren. Ook de onderliggende taalmodellen staan niet stil: nu OpenAI zijn eigen superapp lanceert, ontstaat er een nieuwe laag van assistenten die dit soort taken straks nog makkelijker overnemen.
Waar het nog misgaat
Een AI-agent verzint geen boekingen, maar voert regels uit die eerder zijn vastgelegd op basis van wet- en regelgeving of eigen instellingen. Dat is een wezenlijk verschil met een generatief taalmodel, dat af en toe plausibel klinkende onzin produceert. Financiële gegevens vallen bovendien onder strengere AVG-regels, dus verwerk je die het liefst via een Europese partij en met een goede verwerkersovereenkomst. Vanaf 2026 dwingt Europese regelgeving daarnaast steeds meer bedrijven tot e-facturatie via Peppol, eerst richting de overheid, later ook onderling. Wie de administratie nu op orde brengt, hoeft daar straks niet nog een keer voor te reorganiseren.
Dit is wat je deze maand al kunt doen
Fiscale strategie, risico-inschatting en het gesprek met de belastingdienst blijven mensenwerk. Zelfs Exact noemt de Financial Agent nadrukkelijk geen vervanging van de accountant. Maar het overtypen van bonnetjes, het uitzoeken welke factuur nog openstaat en het categoriseren van honderden transacties, dat hoeft niemand meer met de hand te doen. Begin klein: koppel de bankrekening aan een boekhoudpakket met AI-categorisatie en kijk na een maand hoeveel tijd dat werkelijk oplevert. Voor de meeste zzp'ers en kleine bedrijven is dat het moment waarop agentic AI ophoudt een modewoord te zijn en gewoon onderdeel wordt van de vrijdagmiddag. Benieuwd wat er nog meer aankomt? Deze AI-gadgets en tools maken je in 2026 nog productiever.