Je klikt hem tientallen keren per dag weg zonder er nog bij na te denken: die cookiebanner die elke website tegenwoordig over je scherm gooit. De Europese Commissie beloofde jarenlang dat daar een einde aan zou komen, maar begin dit jaar trok Brussel het voorstel voor de nieuwe ePrivacy-wet gewoon in. Privacyorganisaties pikken dat niet en zijn een gezamenlijke campagne gestart om de banners alsnog kwijt te raken, met een argument dat je waarschijnlijk nog niet kende: ze zijn helemaal niet verplicht.
Wat er precies is gebeurd
Op 11 februari trok de Europese Commissie het langverwachte ePrivacy-voorstel officieel in. Dat voorstel moest cookiebanners overbodig maken door je voorkeuren automatisch via de browser door te geven aan elke site die je bezoekt, in plaats van dat je het per website opnieuw moet aangeven. Klinkt logisch, maar de advertentie-industrie lobbyde er hard tegenaan en landen als Duitsland, Frankrijk en Polen zetten uiteindelijk zelf de streep erdoor.
Meerdere privacyorganisaties startten daarop een gezamenlijke campagne om de banners alsnog te laten verdwijnen. Digitale rechtenorganisatie noyb noemde de uitkomst een overwinning van lobbywerk op het publieke belang. Onderzoek laat al jaren zien dat de meeste Europeanen die banners liever kwijt dan rijk zijn, maar dat woog blijkbaar niet op tegen de belangen van bedrijven die met tracking geld verdienen.
Cookiebanners zijn helemaal niet verplicht
Hier wordt het interessant, want de campagne van privacyorganisaties draait niet om nieuwe wetgeving, maar om iets dat nu al geldt. Volgens de bestaande privacywetgeving is tracking standaard verboden, niet standaard toegestaan. Een website die je zonder toestemming wil volgen voor advertenties, moet daar dus expliciet om vragen, en jij mag dat gewoon weigeren zonder dat de site slechter gaat werken.
Het probleem is dat bedrijven de banners zo hebben ingericht dat "accepteren" één klik kost en "weigeren" verstopt zit achter drie submenu's. Dat heet in de sector een dark pattern: een ontwerp dat je bewust naar de gewenste keuze duwt. Wettelijk mag dat niet, maar controle en handhaving lopen ver achter op de praktijk.
Wat de Digital Omnibus wel gaat veranderen
Los van de mislukte ePrivacy-hervorming werkt de EU aan een ander pakket, de Digital Omnibus. Daarin staat een voorstel voor een browserbrede knop waarmee je in één klik toestemming geeft of weigert voor alle sites tegelijk. Weiger je, dan mag een website je de eerstvolgende zes maanden niet opnieuw lastigvallen met dezelfde vraag.
Ook interessant: cookies die puur nodig zijn voor beveiliging, basisstatistieken of het laten werken van een functie die je zelf hebt aangevraagd, vallen straks buiten de banner-plicht. Alleen trackingcookies voor advertenties blijven om toestemming vragen. Het voorstel moet nog door het Europees Parlement en de Raad, dus reken niet op verandering vóór eind 2026.
Wat je er nu zelf al aan kunt doen
Wachten op Brussel duurt je te lang? Er zijn nu al manieren om zelf grip te krijgen. Browserextensies zoals Consent-O-Matic beantwoorden cookiebanners automatisch met "alleen noodzakelijk", zodat je nooit meer zelf hoeft te klikken. Ook een adblocker met een filterlijst tegen cookiebanners scheelt merkbaar. Wil je meteen breder aan de slag met je online privacy? onze gids over veilig omgaan met je gegevens online geeft praktische stappen die verder gaan dan alleen cookies.
Let ook op wélke cookies je wegklikt. "Alleen noodzakelijke cookies" is bijna altijd de veiligste keuze. Ga je voor "alles accepteren" omdat dat sneller gaat, dan geef je vaak stilzwijgend toestemming voor tracking door tientallen advertentiepartners waar je nog nooit van hebt gehoord.
De strijd om je toestemming gaat breder dan cookies
Cookiebanners zijn eigenlijk maar het zichtbare topje van een groter gevecht om wie er iets met jouw data mag doen. Zie ook hoe platforms steeds vaker AI inzetten om je gedrag te analyseren: Meta laat AI straks bijna al je posts beoordelen, wat laat zien dat toestemming geven op één plek allang niet meer betekent dat je grip hebt op wat er daarna met je data gebeurt.
Zolang Brussel worstelt met wetgeving die de industrie tevreden houdt én je rechten beschermt, blijft de cookiebanner voorlopig gewoon op je scherm staan. Het enige verschil: je weet nu dat "weigeren" net zo legitiem is als "accepteren", en dat een site die daar moeilijk over doet, waarschijnlijk meer wil dan hij toegeeft.