Je hebt het vast gemerkt in je eigen appgroepen: steeds meer contacten staan ineens ook op Signal. Uit het jaarlijkse Nationale Social Media Onderzoek van Newcom blijkt dat dit gevoel klopt. Signal groeide het afgelopen jaar naar 2,3 miljoen Nederlandse gebruikers, een sprong van 1,4 miljoen. Wat opvalt is dat WhatsApp daar amper last van heeft. De twee apps groeien gewoon naast elkaar.
De cijfers op een rij
Newcom ondervroeg begin dit jaar 6.685 Nederlanders van 15 jaar en ouder, voor de zestiende keer op rij. In totaal gebruiken 14,6 miljoen Nederlanders social media, verspreid over gemiddeld 4,5 platformen per persoon. WhatsApp blijft met 12,1 miljoen dagelijkse gebruikers veruit het grootste kanaal, en groeide dit jaar zelfs nog met 4 procent. Signal is met 2,3 miljoen gebruikers nog altijd een stuk kleiner, maar de groeicurve is opvallend: het dagelijks gebruik nam toe met 550.000 mensen, tegenover 490.000 extra dagelijkse WhatsApp-gebruikers. Voor een relatief kleine app is dat een fors aandeel van de totale groei in de markt.
Waarom mensen niet stoppen met WhatsApp
Het meest opvallende resultaat uit het onderzoek is misschien wel dit: 93 procent van de Signal-gebruikers gebruikt gewoon ook WhatsApp. Signal vervangt WhatsApp dus niet, het komt erbij. Mensen installeren de app voor gesprekken waar ze iets meer om privacy geven, een familiegroep, een vriendengroep die bewust de overstap maakte, of gewoon uit nieuwsgierigheid, en laten hun bestaande WhatsApp-contacten gewoon staan. Slechts 7 procent van de Signal-gebruikers is WhatsApp helemaal kwijtgeraakt. Dat is een heel ander beeld dan de exodus die soms wordt voorspeld zodra WhatsApp weer in het nieuws komt met een dataschandaal of wijziging in de voorwaarden.
Volgens de NOS, die het Newcom-onderzoek uitlichtte, past dit in een patroon dat we al langer zien. Nederlanders zijn gevoelig voor privacy-discussies en stappen makkelijk over naar een alternatief, maar knippen de band met het oude platform zelden helemaal door. Netwerkeffecten wegen zwaar: zolang je oma, je sportclub en je werk nog op WhatsApp zitten, verwijder je die app niet.
Wie stapt er wel echt over
De groep die Signal gebruikt, blijkt ook actief op andere platformen. Uit de data van Newcom komt naar voren dat Signal-gebruikers relatief vaak ook YouTube, Instagram, Facebook en LinkedIn gebruiken. Het zijn dus geen digitale kluizenaars die zich terugtrekken uit alle apps, eerder mensen die bewust kiezen welk kanaal ze voor welk doel inzetten. Voor privégesprekken met gevoelige inhoud kiezen ze Signal, voor de rest blijven ze gewoon zichtbaar op de grote platformen. Die knip tussen privacy-bewustzijn en algemeen platformgebruik zie je terug in meer recent onderzoek naar hoe bedrijven met gebruikersdata omgaan. Zo laat Meta's plan om posts massaal door AI te laten beoordelen zien dat platforms zelf ook steeds meer grip willen op wat er binnen hun muren gebeurt, wat de aantrekkingskracht van een gesloten, versleutelde app als Signal alleen maar groter maakt.
Telegram raakt zijn voorsprong kwijt
Een tweede opvallende verschuiving: Signal is Telegram voorbijgestreefd. Waar Telegram lange tijd de populairdere keuze was voor wie WhatsApp wilde aanvullen of ontwijken, ligt de verhouding nu andersom. Analisten wijzen op het verschil in reputatie. Signal wordt beheerd door een non-profitstichting zonder advertentiemodel en publiceert zijn broncode open source, terwijl Telegram vaker in het nieuws komt vanwege moderatieproblemen en de juridische strubbelingen van oprichter Pavel Durov. Voor een deel van de overstappers is dat blijkbaar de doorslag geweest.
Wat dit zegt over hoe Nederlanders met privacy omgaan
Het beeld dat uit deze cijfers oprijst, is genuanceerder dan een simpel "Nederlanders massaal weg bij WhatsApp"-verhaal. Mensen zijn best bereid om een tweede, privacyvriendelijkere app te installeren, zolang dat geen sociale kosten met zich meebrengt. Zodra een overstap zou betekenen dat je moeilijker bereikbaar bent voor vrienden en familie, haakt het gros af. Die afweging zie je breder terug, bijvoorbeeld in hoe mensen omgaan met tracking op hun eigen apparaten. Onderzoek naar de verborgen tracker in Windows die zelfs een VPN niet kan verbergen laat zien dat privacybewustzijn wel groeit, maar dat de praktische stap om er echt iets aan te doen vaak achterblijft. Hetzelfde geldt voor de eeuwige ergernis rond cookiebanners: mensen willen minder gevolgd worden, maar grijpen zelden naar de instellingen die dat daadwerkelijk regelen.
Moet jij ook overstappen naar Signal
Als je toch al twijfelde, is dit een goed moment om het gewoon te proberen. Signal kost niets, werkt op iOS en Android, en je kunt de app naast WhatsApp blijven gebruiken zonder dat je iets opgeeft. Voor gesprekken waar je liever niet wilt dat een bedrijf metadata over verzamelt, wie je spreekt en hoe vaak, is het een duidelijke verbetering. WhatsApp versleutelt berichten weliswaar ook end-to-end, maar valt onder Meta, dat metadata wel degelijk gebruikt voor advertentiedoeleinden. Verwacht geen massale exodus bij je eigen contacten. De cijfers van Newcom laten vooral zien dat Nederlanders pragmatisch zijn: ze voegen een privacyvriendelijk alternatief toe aan hun rijtje apps, zonder de rest overboord te gooien. Dat is misschien minder spectaculair dan een revolutie, maar wel een blijvende verschuiving.